Wspólny pokój rodzeństwa może być miejscem zabawy i wieczornych rozmów, ale też sporów o bałagan, zajęte biurko czy ruszanie cudzych rzeczy. Jeśli nie ma możliwości zapewnienia dzieciom osobnych pokojów, warto tak podzielić przestrzeń, aby każde miało własne miejsce i trochę prywatności.
Wspólny pokój nie oznacza, że wszystko musi być wspólne
Jednym z najczęstszych źródeł konfliktów jest brak jasnej granicy między tym, co wspólne, a tym, co należy tylko do jednego dziecka. Rodzeństwo może korzystać z tej samej szafy, regału czy biurka, ale każde powinno mieć również miejsce przeznaczone wyłącznie na swoje rzeczy. Nie musi to być połowa pokoju oddzielona ścianą. W zależności od dostępnej przestrzeni może wystarczyć:
- osobna półka w regale,
- własna szuflada w biurku,
- pojemnik na zabawki lub drobiazgi,
- wydzielona część szafy,
- półka albo szafka przy łóżku,
- osobne pudełko na rzeczy, których rodzeństwo nie powinno brać bez pytania.
Warto przyjąć prostą zasadę: przedmioty znajdujące się we wspólnej części pokoju mogą być używane przez oboje dzieci, natomiast rzeczy przechowywane w prywatnym miejscu należą do ich właściciela.
Prosty podział: moje – twoje – wspólne
Zamiast rozstrzygać każdą kłótnię osobno, ustalcie trzy kategorie rzeczy:
- moje – przedmioty, których rodzeństwo nie bierze bez pozwolenia właściciela,
- twoje – dokładnie ta sama zasada działa w drugą stronę,
- wspólne – rzeczy, z których oboje mogą swobodnie korzystać.
Taki podział szczególnie dobrze sprawdza się przy zabawkach, książkach, przyborach plastycznych, elektronice i rzeczach szkolnych.
Podziel pokój na strefy, a niekoniecznie na dwie połowy
Podział pokoju dokładnie na pół wydaje się najbardziej sprawiedliwy, ale nie zawsze jest najbardziej praktyczny. Szczególnie gdy dzieci są w różnym wieku i mają zupełnie inne potrzeby. Przedszkolak może potrzebować do zabawy sporo przestrzeni na podłodze, podczas gdy uczeń przede wszystkim spokojnego miejsca przy biurku. Starsze dziecko może przechowywać książki i sprzęt elektroniczny, a młodsze potrzebować łatwego dostępu do klocków czy pluszaków.
Zamiast więc wyznaczać linię przez środek pokoju, można stworzyć strefy przeznaczone do konkretnych czynności:
- snu,
- nauki,
- zabawy,
- przechowywania,
- odpoczynku.
Część z nich może być wspólna, inne można przypisać każdemu dziecku z osobna. Dzięki temu przestrzeń odpowiada rzeczywistym potrzebom rodzeństwa.
Daj każdemu dziecku choć odrobinę prywatności
Potrzeba własnej przestrzeni zwykle rośnie wraz z wiekiem. Kilkuletnie dzieci mogą świetnie czuć się we wspólnym pokoju, ale z czasem coraz większe znaczenie zaczyna mieć możliwość pobycia samemu, spokojnej nauki czy rozmowy z kolegą bez obecności rodzeństwa. Nawet jeśli nie można zapewnić dzieciom osobnych pomieszczeń, warto poszukać prostych sposobów na stworzenie bardziej prywatnych miejsc.
Pomóc mogą regał umieszczony między częściami pokoju, zasłona, parawan albo odpowiednie ustawienie łóżek. Własne miejsce można również zaznaczyć dekoracjami. Każde dziecko może wybrać pościel, plakaty, zdjęcia czy dodatki do swojej części pokoju. Dzięki temu wspólne pomieszczenie nie musi wyglądać tak, jakby należało do jednego z rodzeństwa albo do żadnego z nich.
Nie zawsze trzeba przestawiać meble
Jeśli dzieci są starsze, warto ustalić, że każde z nich może w określonym czasie korzystać z pokoju samodzielnie. Jedno może wtedy odrabiać lekcje, rozmawiać ze znajomymi albo po prostu odpocząć, podczas gdy drugie przebywa w innym pomieszczeniu.
Przy niewielkim mieszkaniu taki „ czasowy pokój na wyłączność” może być równie cenny jak fizyczne oddzielenie przestrzeni.
Ustal zasady, zanim zacznie się kolejna kłótnia
„On znowu zabiera moje rzeczy”, „ona nie chce zgasić światła”, „ja tu byłem pierwszy” – część sporów można ograniczyć, jeśli zasady zostaną ustalone wcześniej. Najlepiej, by dzieci uczestniczyły w ich tworzeniu. Narzucona przez rodzica długa lista zakazów może szybko zostać zapomniana. Kilka konkretnych uzgodnień, na które rodzeństwo wspólnie się zgodziło, ma większą szansę zadziałać.
Można ustalić na przykład:
- nie bierzemy prywatnych rzeczy drugiej osoby bez pytania,
- po zabawie odkładamy wspólne rzeczy na miejsce,
- nie przeszkadzamy sobie podczas nauki,
- po określonej godzinie korzystamy ze słuchawek,
- zaproszenie kolegi lub koleżanki uzgadniamy wcześniej,
- każdy odpowiada za porządek w swojej części pokoju.
Zasady powinny być możliwie konkretne. „Szanuj brata” brzmi dobrze, ale nie mówi dziecku, jak ma zachować się w praktyce. „Nie bierz rzeczy z jego biurka bez pytania” nie pozostawia już wielu wątpliwości.
Co zrobić, gdy dzieci chodzą spać o różnych porach?
To częsty problem zwłaszcza wtedy, gdy między rodzeństwem jest większa różnica wieku. Młodsze dziecko powinno już spać, podczas gdy starsze chce czytać, uczyć się albo korzystać z komputera.
Warto wtedy pomyśleć przede wszystkim o odpowiednim oświetleniu. Zamiast głównej lampy można korzystać z niewielkiej lampki przy biurku lub łóżku, ustawionej tak, aby światło jak najmniej przeszkadzało drugiej osobie.
Wieczorem szczególnego znaczenia nabierają również słuchawki i zasady dotyczące rozmów telefonicznych, muzyki czy gier. Jeżeli starsze dziecko potrzebuje dłużej popracować, czasem najlepszym rozwiązaniem będzie przeniesienie się z laptopem lub książkami do innego pomieszczenia. Nie zawsze da się pogodzić wszystkie potrzeby w jednym pokoju. Częścią dobrej organizacji jest więc także korzystanie z pozostałej przestrzeni w domu.
Jedno biurko czy dwa?
Jeżeli pozwala na to miejsce, dwa osobne stanowiska do pracy są wygodnym rozwiązaniem, zwłaszcza dla dzieci w wieku szkolnym. Każde może korzystać z biurka wtedy, kiedy go potrzebuje, niezależnie od brata czy siostry. W małym pokoju dwa pełnowymiarowe biurka mogą jednak zabrać znaczną część dostępnej przestrzeni. Wtedy można rozważyć jeden dłuższy blat z dwoma stanowiskami albo wspólne biurko i ustalone godziny korzystania z niego.
Ważniejsze od liczby mebli jest to, czy każde dziecko rzeczywiście ma warunki do spokojnej nauki. Jeśli jedno odrabia lekcje przy biurku, a drugie w tym samym czasie głośno się bawi metr dalej, nawet dwa oddzielne stanowiska niewiele zmienią.
Mały pokój? Wykorzystaj przestrzeń w pionie
Gdy pokój jest niewielki, warto wykorzystać nie tylko powierzchnię podłogi, ale również dostępną przestrzeń na ścianach i pod sufitem. Pomocne mogą być:
- łóżko piętrowe,
- półki ścienne zamiast kolejnego regału,
- wysokie szafy,
- organizery zawieszane na drzwiach lub ścianie,
- blat montowany do ściany i składany, gdy nie jest potrzebny.
Zanim kupisz kolejny mebel, sprawdź, czy rzeczywiście potrzebujesz dodatkowego miejsca do przechowywania. Czasem lepszym rozwiązaniem jest pozbycie się z pokoju rzeczy, z których dzieci już nie korzystają.
Nie każ dzieciom dzielić się wszystkim
Dzielenie się jest ważną cechą, ale nie oznacza obowiązku udostępniania każdej własnej rzeczy zawsze, gdy rodzeństwo ma na nią ochotę. Dziecko powinno mieć przedmioty, o których może samodzielnie decydować. Dotyczy to zwłaszcza prezentów, osobistych pamiątek, ulubionych zabawek czy rzeczy kupionych za własne pieniądze.
Jeżeli starszy brat dostał coś na urodziny, młodszy nie powinien automatycznie otrzymywać prawa do korzystania z tej rzeczy tylko dlatego, że mieszkają w jednym pokoju. Warto natomiast jasno określić, które przedmioty rzeczywiście należą do całej rodziny albo zostały kupione z myślą o obojgu dzieciach. To ogranicza późniejsze spory o to, kto jest właścicielem gry, konsoli czy zestawu klocków.
Porządek też trzeba podzielić
Wspólny pokój łatwo prowadzi do klasycznego problemu: bałagan jest wspólny, ale każde dziecko twierdzi, że zrobiło go to drugie.
Zamiast wydawać ogólne polecenie „posprzątajcie pokój”, lepiej ustalić zakres odpowiedzialności. Każde dziecko może sprzątać swoją część, ścielić własne łóżko i odkładać na miejsce swoje rzeczy. Obowiązki dotyczące wspólnej przestrzeni można natomiast podzielić albo wykonywać na zmianę.
Wraz z dziećmi powinien zmieniać się również ich pokój
Rozwiązanie, które świetnie sprawdzało się, gdy dzieci miały pięć i siedem lat, może zupełnie nie odpowiadać rodzeństwu w wieku jedenastu i trzynastu lat. Zmienia się sposób spędzania czasu, ilość rzeczy, obowiązki szkolne i potrzeba prywatności.
Dlatego podział wspólnego pokoju nie powinien być ustalony raz na zawsze. Warto co jakiś czas sprawdzić, czy nadal odpowiada obojgu dzieciom.
Nie każdy konflikt między rodzeństwem da się wyeliminować za pomocą regału, dodatkowej szuflady czy regulaminu wiszącego na ścianie. Dobrze zorganizowana przestrzeń może jednak usunąć wiele drobnych powodów do codziennych sprzeczek. Jeśli każde dziecko wie, które miejsce i rzeczy należą do niego, kiedy może liczyć na odrobinę prywatności i jakie zasady obowiązują oboje, wspólny pokój ma znacznie większą szansę stać się przestrzenią, w której da się zgodnie mieszkać.
